ವಿವಾದಿತ
ಊರಿನ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ. ಊರು ಉಡುಪಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಒಡಿಪು ಅದರ ರೂಢಿಯ ತುಳು ಹೆಸರು. ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಒಡಿಪು ಒಡೆದು ಹೊರಬರುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಪದದಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಗುಡ್ಡದ ಬದಿಯಿಂದ ಜಿನುಗುವ ನೀರು ಒಡೆದು ಹೊರಬರುವ ಜಾಗ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ. ತುಳು ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಬ್ಲಾಗ್ನ 2009ರ ಒಂದು ಬರಹ ಅದೇ ಪದವನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲ್ಪೆ ಬಳಿ ನೆಲ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಕುಸಿದ ನೆನಪು ಎಂದು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಕೃತದ ವಿವರಣೆ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಉಡುಪ ಎಂದರೆ ಚಂದ್ರ, ಅಥವಾ ಉಡು ಎಂದರೆ ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಪ ಎಂದರೆ ಒಡೆಯ. ಚಂದ್ರ ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿದ ಕಥೆಯ ಜೊತೆ ಈ ವಿವರಣೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಯಾವ ವಿವರಣೆ ಸರಿ ಯಾವ ಮೂಲವೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಊರು, ಅಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಮಠಗಳು ಸರದಿಯಂತೆ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ 1 2. ಒಂದು ಮಠದ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಪೂಜೆಯ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮುಂದಿನ ಮಠಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ 3 4. ಉಡುಪಿ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಊರೂ ಹೌದು. ಇದು ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ಕುಡ್ಲದಿಂದ (ಮಂಗಳೂರು) ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 58 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ 5. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಉತ್ತರದ ಮೂರು ತಾಲೂಕುಗಳಾದ ಉಡುಪಿ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ (ಕಾರ್ಕಳ) 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್ 25ರಂದು ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆ ಆದವು 6 7.
2011ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 1,44,960 ಜನ ಇದ್ದರು 8 9.
ಕೃಷ್ಣ ಮಠ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ
ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಹದಿಮೂರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು 2 10. ಭಕ್ತರು ಕೃಷ್ಣನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ ಎಂಬ ಕಿಟಕಿಯ ಮೂಲಕ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಕಥೆ ಈ ಕಿಂಡಿಯನ್ನು ಸಂತ ಕನಕದಾಸರ ಜೊತೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ 10 2. ಬೆಳ್ಳಿ ಹೊದಿಸಿದ, ಒಂಬತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ಕಿಟಕಿ ನವಗ್ರಹ ಕಿಂಡಿ. ಅದು ಮೂರ್ತಿಯ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಜನ ಅದನ್ನೇ ಕನಕನ ಕಿಂಡಿ ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಪ್ಪು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ 10. ಮಧ್ವ ಸರೋವರ ಎಂಬ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೆರೆ ಅದರ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಇದೆ 2.
ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಅದೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಮಠಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು 1 2. ಈ ಸರದಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಮಠದ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಮಠಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ 3 4. ಈ ಒಪ್ಪಿಸುವಿಕೆ ಸಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವರ್ಷದ ಜನವರಿ 18ರಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ 3 4. ಸರದಿಯ ಕ್ರಮ ಪಲಿಮಾರು, ಅದಮಾರು, ಕೃಷ್ಣಾಪುರ, ಪುತ್ತಿಗೆ, ಶಿರೂರು, ಸೋದೆ, ಕಾಣಿಯೂರು, ಕೊನೆಗೆ ಪೇಜಾವರ 3 4. ಒಂದು ಸರದಿಯ ಸಿದ್ಧತೆ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೊದಲೇ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ 4.
ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯ ಮರುದಿನ ಊರಿನಲ್ಲಿ ವಿಟ್ಲ ಪಿಂಡಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ 11. ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಚಿನ್ನದ ರಥದಲ್ಲಿ ರಥಬೀದಿಯ ಸುತ್ತ ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ 11 12. ದನ ಕಾಯುವವರ ವೇಷ ಹಾಕಿದ ಕಲಾವಿದರು ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆಗಳನ್ನು, ಅಂದರೆ ಮೊಸರಿನ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು, ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ 11 12. ಕೊನೆಗೆ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮಧ್ವ ಸರೋವರದ ನೀರಿಗೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ 11.
ಹೆಸರು
ಊರು ಉಡುಪಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ 1. ಅದರ ರೂಢಿಯ ತುಳು ಹೆಸರು ಒಡಿಪು. ಒಡಿಪು ಮೊದಲಿನ ಹೆಸರು, ತುಳು ಮಾತನಾಡುವವರು ಈಗಲೂ ಅದನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಹೇಳುತ್ತದೆ 13 7. ಹೆಸರಿಗೆ ಮೂಲಗಳು ಮೂರು ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಯಾವುದು ಸರಿ ಎಂದು ಯಾವುದೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಎರಡು ವಿವರಣೆಗಳು ಒಡೆಯುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಒಂದು ತುಳು ಪದದಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತವೆ 14 13. ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರ ಒಡಿಪು ಎಂದರೆ ಗುಡ್ಡದ ಬದಿಯಿಂದ ಜಿನುಗುವ ನೀರು ಒಡೆದು ಹೊರಬರುವ ಜಾಗ 13. ಅದರ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಡಿಪು ಒಡಿಪ್ಪು ಆಗಿ, ಆಮೇಲೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿ ಆಯಿತು 13. ತುಳು ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಬ್ಲಾಗ್ನ 2009ರ ಒಂದು ಬರಹ ಆ ಪದವನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ 14. ಒಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಬಿರಿಯುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಒಡಿಪುನಿ ಅಥವಾ ಉಡೆಪುನಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಅದು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಕುಸಿದ ನೆಲದ ನೆನಪು ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ 14. ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೂ ಮಲ್ಪೆಯಿಂದ ಉದ್ಯಾವರದವರೆಗಿನ ಕರಾವಳಿಗೂ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ನೆಲದ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿ ಒಡೆದು ಮುಳುಗಿತು ಎಂದು ಆ ಬರಹಗಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ 14. ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೂಡ ಒಡಿಪುವನ್ನು ಮಲ್ಪೆ ಬಳಿಯ ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಹೆಸರು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ 15.
ಸಂಸ್ಕೃತದ ಒಂದು ವಿವರಣೆ ಹೆಸರನ್ನು ಉಡುಪ, ಅಂದರೆ ಚಂದ್ರ, ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ತರುತ್ತದೆ 1. ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅದನ್ನು ಉಡು (ನಕ್ಷತ್ರ) + ಪ (ಒಡೆಯ) ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಸರು ಹೇಳದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ವಿವರಣೆ ಕೊಟ್ಟರು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ 15. ಅದರ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಪದಿಂದ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕು ಹೋಯಿತು 15. ಚಂದ್ರ ಇಲ್ಲಿನ ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ತನ್ನ ಬೆಳಕನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದ 15. ಆಮೇಲೆ ಜನ ಈ ಜಾಗವನ್ನು ಉಡುಪಿ ಎಂದು ಕರೆದರು 15. ಈ ವಿವರಣೆ ಯಾವ ಕಾಲದ್ದು ಎಂದು ಯಾವ ಮೂಲವೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ದೇವಸ್ಥಾನ, ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಮಸೀದಿಗಳು
ಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಬಳಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯ ಎರಡು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ, ಅನಂತೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ 10 13. ಅನಂತೇಶ್ವರವನ್ನು ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಆಳುಪರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕಟ್ಟಿದರು. ಅದು ತುಳುನಾಡಿನ ಅತಿ ಹಳೆಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು 16. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪಾಠ ಕಲಿತರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ 15. ಅವರ ಗುರುಗಳ ಹೆಸರು ಅಚ್ಯುತಪ್ರೇಕ್ಷ, ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಚ್ಯುತ ಪ್ರಜ್ಞ 17. ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ಎದುರಿಗೆ ಇದೆ. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಚಂದ್ರನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಕಥೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ್ದು 15. ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಇದನ್ನು ಒಡಿಪುವಿನ ಮೂಲ ದೇವರು ಎನ್ನುತ್ತದೆ 13.
ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಅಂಬಲಪಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇವೆ 18. ಈ ನೆಲವನ್ನು ಕಾಯಲು ಮೊದಲು ಬಂದವಳು ಮಹಾಕಾಳಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆಕೆಯಿಂದಲೇ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಬಂತು 18. ಅಂಬಲಪಾಡಿ ಎಂಬುದು ಅಮ್ಮನ ಪಾಡಿ, ಅಂದರೆ ತಾಯಿ ದೇವತೆಯಾದ ಅಮ್ಮನ ಕಾಡು, ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದದ್ದು 18. ಮೊದಲು ಆಕೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಈಗಲೂ ಪೂಜೆ ಇದೆ, ಮರದ ಮೂರ್ತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ 18. ಉಡುಪಿ ಬಳಿಯ ಕಡಿಯಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದೆ 19. ಅದು ಸುಮಾರು ಏಳನೇ ಶತಮಾನದ್ದು, ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದ್ದು. ಅದರ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶೈಲಿಯ ಗುರುತುಗಳಿವೆ 19. ಒಂದು ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮೂರ್ತಿ ಆರನೇ ಶತಮಾನದ್ದು 19.
ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ಆರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಕಲ್ಯಾಣಪುರದ ಮಿಲಾಗ್ರಿಸ್ ಚರ್ಚ್ 1678ರಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಯಿತು 20 21. ಬಿದನೂರಿನ ಕೆಳದಿ ಅರಸರು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಅದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು 21 22. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ 1784ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದ. 1806ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಿದರು 22. ಈಗಿನ ಕಟ್ಟಡ 1941ರದ್ದು 22. 2016ರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್ ಈ ಕಟ್ಟಡದ 75 ವರ್ಷವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು 23. ಆದರೆ ಒಂದು ವಿವರಣೆ ಈಗಿನ ಕಟ್ಟಡ 1881ರದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ 21. 2012ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿ ಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ ಅದು ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಆಯಿತು 21 24. ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿ 2012ರ ಆಗಸ್ಟ್ 10ರಂದು ತೆರೆಯಿತು 25 26. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಹಾಲ್ ಇರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೊದಲ ಮಸೀದಿ ಇದು 25 26.
ಮಲ್ಪೆಯ ಕಡಲತೀರ
ಮಲ್ಪೆ ಊರಿನ ಬಂದರು. ಅದು ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಆರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ, ಮಲ್ಪೆ ನದಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ 27. ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರು 27 28. ಗ್ರೀಕ್ ಭೂಗೋಳ ವಿದ್ವಾಂಸ ಟಾಲೆಮಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ಎರಡನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಇದನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದ ಎಂದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಹೇಳುತ್ತದೆ 27. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ 29. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬಂದರು ಇದು 27. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಮೊಗವೀರ ಲೇಖನ ಇದನ್ನು ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎನ್ನುತ್ತದೆ 30.
ಸ್ಥಳೀಯರು ತೋನ್ಸೆ ಪಾರ್ ಎನ್ನುವ ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ದ್ವೀಪ ಮಲ್ಪೆಯ ಎದುರು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಇದೆ 31. ಭಾರತೀಯ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ 1975ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಮಾರಕ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಅದೇ ಲೇಖನ 2001 ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ 31. ಇಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳು ಆರು ಮೂಲೆಯ ಬಸಾಲ್ಟ್ ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳು 31. ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಅವನ್ನು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ಬೇರೆಯಾದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ 31. ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮ 1498ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಇಳಿದರು. ಶಿಲುಬೆ ನೆಟ್ಟು, ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ O Padrão de Santa Maria, ಅಂದರೆ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿಯ ಕಂಬ, ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು 31.
ಮಣಿಪಾಲ
ಮಣಿಪಾಲ ಉಡುಪಿಯ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಐದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದೆ 32 33. ಊರಿನ ಮಧ್ಯದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಕೆರೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ತುಳುವಿನ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಪಳ್ಳ (ಕೆರೆ) ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು 33 34 32. ಮಣಿಪಾಲ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರಡು ಗುಡ್ಡವಾಗಿತ್ತು 32. ಡಾ. ಟಿ.ಎಂ.ಎ. ಪೈ 1953ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು 32. ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯದು. ಅದು 1925ರಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿಯಾಯಿತು 35, ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ಮಣಿಪಾಲದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು 36. ಈಗ ಮಣಿಪಾಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಊರು. ಅದು ಮಣಿಪಾಲ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆದಿದೆ 32. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 25,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬರುತ್ತಾರೆ 32. ಡಾ. ಪೈ ಅವರ ಹಳೆಯ ಮನೆ ಈಗ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಸ್ಮೃತಿ ಭವನ 34.
ಜನ ಮತ್ತು ಊಟ
2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ, ಸುಮಾರು ಶೇ. 43 7. ಕುಂದಾಪುರ, ಬೈಂದೂರು, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ ಮತ್ತು ಹೆಬ್ರಿ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂದಗನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದು ತುಳುವಿನ ಪ್ರಭಾವ ಇರುವ ಕನ್ನಡದ ಸ್ಥಳೀಯ ರೂಪ 7 37. ತುಳು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಶೇ. 31 7. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಟ, ಬಿಲ್ಲವ, ಮೊಗವೀರ, ಶಿವಳ್ಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಂಗಳೂರು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇವೆ 38 39 30 40 24 41. ಮೊಗವೀರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮಲ್ಪೆಯ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ 42. ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿವಳ್ಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮಾಧ್ವರು, ಅಂದರೆ ಉಡುಪಿಯ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು 40.
ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಉಡುಪಿ ಗೊತ್ತಿರುವುದು ಅದರ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಊಟದಿಂದ 1 15. ಉಡುಪಿ ಹೋಟೆಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಗ್ಗದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಹೋಟೆಲ್ಗಳು ಭಾರತದ ನಗರಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇವೆ 1 15. ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ರಾವ್ ಅವರು 1926 ಅಥವಾ 1927ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸಿನ ಮೌಂಟ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ವಿಲಾಸ ತೆರೆದರು 43. ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿಯ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಬಂದ ರಾಮ ನಾಯಕ್ ಅವರು 1942ರಲ್ಲಿ ಮಾಟುಂಗಾದಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ತೆರೆದರು. ಆ ಹೋಟೆಲ್ ಆ ನಗರದ ಮೊದಲ ಉಡುಪಿ ಹೋಟೆಲ್ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ 44. ಒಂದು ತರಕಾರಿಗೂ ಊರಿನ ಹೆಸರಿದೆ. ಮಟ್ಟು ಗುಳ್ಳ ಕಟಪಾಡಿ ಬಳಿಯ ಮಟ್ಟು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹಸಿರು ಬದನೆ 45 13. ಅದಕ್ಕೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ ಇದೆ, ಅಂದರೆ ಹೆಸರನ್ನು ಆ ಊರಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಾನೂನು ಗುರುತು 45.
ನೋಡಬೇಕಾದದ್ದು
ರಥಬೀದಿಯ ಕೃಷ್ಣ ಮಠವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು 10. ಅನಂತೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇವೆ 15. ಮಲ್ಪೆ ಕಡಲತೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು 28. ಮಣಿಪಾಲದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಂಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ನು ನೋಡಬಹುದು 32 34.
ಊರಿನಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳು ಇವೆ. ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ 15 46. ಕುಂಭಾಶಿಯ ಆನೆಗುಡ್ಡೆ ವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ, ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ 15 47. ಶಂಕರಪುರದ ಬಳಿಯ ಕುಂಜಾರುಗಿರಿ ದುರ್ಗಾ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅದರದೇ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ, ಸುಮಾರು ಹನ್ನೊಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ 48. ಬಾರಕೂರು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಹದಿನಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅದು ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಳುಪರ ಹಳೆಯ ರಾಜಧಾನಿ ಆಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೋಟೆಗಳ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಇವೆ 49 50.
ಮೂಲ್ಕಿಯ ಬಪ್ಪನಾಡು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ 51. ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದರಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಪ್ಪ ಬ್ಯಾರಿ ಅವರ ಪಾಲು ಇತ್ತು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ 52. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುವ ಶಿವಳ್ಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಮುದಾಯದ ಜಾಲತಾಣ ಇದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತದೆ 52.
ಕಾಪು ದೀಪಸ್ತಂಭ ಬಂಡೆಗಳ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ 53, ಉಡುಪಿಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 12ರಿಂದ 13 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ 15 54. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅದನ್ನು 1901ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದರು 53. ಅದರ ಎತ್ತರ 27 ಮೀಟರ್ 54. ಕಾಪು ಮೂರು ಮಾರಿಯಮ್ಮ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ, ಮಾರಿಗುಡಿಗಳಿಗೆ, ಹೆಸರುವಾಸಿ 55 54. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹಳೆ ಮಾರಿಗುಡಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಾರಿಗುಡಿ 56. ಮೂರನೆಯದು ಉಳಿಯಾರಗೋಳಿಯ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ 55.
ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಪದಗಳು
- ಪರ್ಯಾಯ: ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಮಠಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವುದು
- ಅಷ್ಟ ಮಠ: ಉಡುಪಿಯ ಎಂಟು ಮಠಗಳು
- ಉಡುಪಿ ಹೋಟೆಲ್: ಊರಿನಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋದವರು ತೆರೆದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಹೋಟೆಲ್
ಬೇರೆ ರೂಪ: ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ತಾಲೂಕುಗಳು
ಉತ್ತರದ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂದಗನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದು ತುಳುವಿನ ಪ್ರಭಾವ ಇರುವ ಕನ್ನಡದ ಒಂದು ರೂಪ.
ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಟಗಳು
ಮೂಲಗಳು
- Contributors to Wikimedia projects, Udupi - Wikipedia, en.wikipedia.org, 2004.
- Sarvananda, Udupi Sri Krishna Matha: A Divine Haven of Bhakti in Karnataka - Genuine Hindu Info Source, Hindu Infopedia.
- Gowri Meenakshi, Udupi Paryaya / Paryaya Legends / Saint Madhvacharya, Karnataka.com (tourism portal).
- Contributors to Wikimedia projects, Paryaya - Wikipedia, Wikipedia (English).
- Road route from Udupi to Mangaluru (OSRM routing on OpenStreetMap data), OpenStreetMap contributors / Project OSRM.
- About District | Udupi District | India, udupi.nic.in.
- Contributors to Wikimedia projects, Udupi district - Wikipedia, en.wikipedia.org, 2005.
- Thomas Brinkhoff, Karnataka (India): Cities, Towns and Urban Agglomerations, Census 2011, City Population.
- Udupi City Population Census 2011, census2011.co.in.
- Contributors to Wikimedia projects, Udupi Sri Krishna Matha - Wikipedia, Wikipedia (English).
- Special Correspondent, Vitla Pindi celebrated with exuberant devotion, The Hindu, 2022.
- TNN, Udupi comes alive with Krishna Leelotsava festivities, The Times of India, 2025.
- Contributors to Wikimedia projects, ಉಡುಪಿ - ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, tcy.wikipedia.org.
- TuLu Research & Studies: 191. Udupi : an additional note, tulu-research.blogspot.com.
- Udupi Travel Guide: Temples, Beaches & Places to Visit, karnatakatourism.org.
- Contributors to Wikimedia projects, Anantheshwara Temple, Udupi - Wikipedia, en.wikipedia.org.
- Contributors to Wikimedia projects, Madhvacharya - Wikipedia, en.wikipedia.org.
- Contributors to Wikimedia projects, Ambalpadi - Wikipedia, Wikipedia (English).
- Contributors to Wikimedia projects, Kadiyali Mahishamardini Temple - Wikipedia, en.wikipedia.org.
- Owen Rodrigues., Kallianapura News Portal – Kallianpur is a hamlet of Tonse East village about six kms from Udupi., kallianpur.com.
- Contributors to Wikimedia projects, Our Lady of the Miracles Cathedral, Kallianpur (Milagres Cathedral) - Wikipedia, en.wikipedia.org.
- Kallianpur, Wikipedia.
- Milagres Cathedral to celebrate platinum jubilee of its building from today, The Hindu, 2016.
- Diocese of Udupi, Wikipedia.
- Mangalore Today, Udupi's largest mosque inaugurated, Mangalore Today, 2012.
- Daijiworld, Udupi: District's Largest Mosque Jamia Masjid Opens to Worshipers, Daijiworld.com, 2012.
- Contributors to Wikimedia projects, Malpe - Wikipedia, en.wikipedia.org.
- Susheela Nair, Exploring Karnataka’s Udupi: Stunning beach and temple country, The News Minute, 2020.
- Contributors to Wikimedia projects, ಮಲ್ಪೆ - ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, tcy.wikipedia.org.
- Contributors to Wikimedia projects, Mogaveera - Wikipedia, en.wikipedia.org, 2006.
- Contributors to Wikimedia projects, St. Mary's Islands - Wikipedia, en.wikipedia.org.
- Contributors to Wikimedia projects, Manipal - Wikipedia, en.wikipedia.org, 2004.
- TuLu Research & Studies: 303. Manipal , Manipura , Manila etc., tulu-research.blogspot.com.
- Contributors to Wikimedia projects, ಮಣಿಪಾಲ - ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, tcy.wikipedia.org.
- Karnataka State Gazetteer, Dakshina Kannada District (full text, Kannada Gazetteer Department), archive.org, 2011.
- Contributors to Wikimedia projects, Syndicate Bank - Wikipedia, en.wikipedia.org, 2005.
- Contributors to Wikimedia projects, Kundagannada dialect - Wikipedia, en.wikipedia.org.
- Contributors to Wikimedia projects, Bunt (community) - Wikipedia, en.wikipedia.org, 2005.
- BILLAVARA SEVA SANGHA UDUPI (R), billavarasevasanghabannanje.com.
- Contributors to Wikimedia projects, Shivalli Brahmins - Wikipedia, en.wikipedia.org, 2005.
- Wikipedia contributors, Byari dialect, Wikipedia.
- Changing aspirations among fishing communities in contemporary India: An ethnographic case study on the Mogaveera women in Malpe, along the south-west coast of India | Indian Journal of Fisheries, epubs.icar.org.in.
- sriramv, Chennai’s first restaurant chain - Madras Heritage and Carnatic Music, Madras Heritage and Carnatic Music - Articles on Chennai, its heritage, history and culture, 2008.
- Mumbai's Udupi restaurants, the first port of call for many migrants, is a part of its storied past and present, The Indian Express, 2018.
- Contributors to Wikimedia projects, Mattu gulla - Wikipedia, en.wikipedia.org, 2016.
- Contributors to Wikimedia projects, Kollur Mookambika Temple - Wikipedia, en.wikipedia.org.
- Contributors to Wikimedia projects, Kumbashi - Wikipedia, en.wikipedia.org.
- Contributors to Wikimedia projects, Kunjarugiri - Wikipedia, en.wikipedia.org.
- Contributors to Wikimedia projects, Barkur - Wikipedia, en.wikipedia.org.
- Contributors to Wikimedia projects, ಬಾರ್ಕೂರು - ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, tcy.wikipedia.org.
- Bappanadu Durga Parameshwari Temple - Mulki, Mangalore - Timings, Festivals, History, Darshan, Pooja Timings, trawell.in.
- Ranjith, ಬಪ್ಪನಾಡು ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ - Shivalli Brahmins, Shivalli Brahmins.
- Kaup Lighthouse | Directorate General of Lighthouses And Lightships, dgll.nic.in.
- Contributors to Wikimedia projects, Kapu, Udupi - Wikipedia, en.wikipedia.org.
- Kapu Marigudi | Udupi Pages, Udupi Pages (udupipages.in).
- KAPU | Road Track, Road Track (roadstrack.com).
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೂಲ ಪುಟದಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ ಪುಟ.
ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಂಡಿದೆಯೇ, ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆಯೇ? ಈ ಪುಟದ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಬರೆಯಿರಿ.
tulunadu.org ಅವರು 3 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026ರಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.