ಉಡುಪಿ: ಮಠ, ಕಡಲತೀರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಊರು

ಉಡುಪಿ ಊರು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ಇದು ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ಕುಡ್ಲದಿಂದ (ಮಂಗಳೂರು) ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಅರವತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ ^{1 2}. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಉತ್ತರದ ಮೂರು ತಾಲೂಕುಗಳಾದ ಉಡುಪಿ, ಕುಂದಾಪುರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಕಳವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ 1997ರ ಆಗಸ್ಟ್ 25ರಂದು ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ರಚನೆಯಾಯಿತು ^{3 4}. 2011ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ನಗರಸಭೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.25 ಲಕ್ಷ ಜನ ಇದ್ದರು. ಸುತ್ತಲಿನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಸುಮಾರು 4.4 ಲಕ್ಷ ¹.

ಹೆಸರು

ತುಳು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಊರು ಉಡುಪಿ. ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳು ಒಡಿಪು ಎಂಬ ಹಳೆಯ ತುಳು ರೂಪವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ, ಎರಡರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಮೊದಲಿನ ಹೆಸರು ಎನ್ನುತ್ತವೆ ^{5 2}. ಒಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಬಿರಿಯುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಒಡಿಪುನಿ ಅಥವಾ ಉಡೆಪುನಿ ಎಂಬ ತುಳು ಪದಗಳಿಂದ ಆ ಹೆಸರು ಬಂದದ್ದು ಎಂದು ಅವು ಹೇಳುತ್ತವೆ ⁵. ಮಲ್ಪೆ ಬಳಿ ನೆಲ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಕುಸಿದ ಜನರ ಹಳೆಯ ನೆನಪು ಈ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಅವು ಹೇಳುತ್ತವೆ ⁵. ಆದರೆ ಪಿ. ಗುರುರಾಜ ಭಟ್ ಅವರು ಹೆಸರನ್ನು ಮಲ್ಪೆಯ ಹಳೆಯ ವಡಭಾಂಡೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ ⁵.

ಸಂಸ್ಕೃತದ ವಿವರಣೆ ಆಮೇಲೆ ಬಂತು, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಡೆಯಿಂದ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಉಡುಪಿ ಎಂದರೆ ಉಡು (ನಕ್ಷತ್ರ) + ಪ (ಒಡೆಯ) ¹. ದಕ್ಷನ ಶಾಪ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಚಂದ್ರ ಇಲ್ಲಿನ ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಎಂಬುದು ಕಥೆ ¹. ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೂಲಗಳೇ ಇದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಬಂದ ಜನಪದ ವಿವರಣೆ ಎನ್ನುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ ಇದು ಹೆಸರಿಗೆ ಆಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟ ಅರ್ಥ, ಪದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೂಲ ಅಲ್ಲ ⁵. ಆದರೆ ಹಳೆಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಈ ಸಂಸ್ಕೃತ ಹೆಸರಿಗೆ ಆದ ಬದಲಾವಣೆ ನಿಜವಾಗಿ ನಡೆದ, ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಘಟನೆ. ನಾರಾಯಣ ಪಂಡಿತಾಚಾರ್ಯರು ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಸುಮಧ್ವ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಇದೆ ⁵.

ಕೃಷ್ಣ ಮಠ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ

ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಹದಿಮೂರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ^{6 7}. ಭಕ್ತರು ಕೃಷ್ಣನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂಬತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಿಟಕಿಯಾದ ಕನಕನ ಕಿಂಡಿಯ ಮೂಲಕ ನೋಡುತ್ತಾರೆ ¹. ಪಕ್ಕದ ಕೆರೆ ಮಧ್ವ ಸರೋವರ ¹.

ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅದೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಮಠಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ^{6 8}. ಈ ಸರದಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಸಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವರ್ಷದ ಜನವರಿ 18ರಂದು, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಒಂದು ಮಠದ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಂದ ಮುಂದಿನ ಮಠದ ಸ್ವಾಮಿಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರ ಆಗುತ್ತದೆ ^{9 8}. ಸರದಿಯ ಕ್ರಮ ಪಲಿಮಾರು, ಅದಮಾರು, ಕೃಷ್ಣಾಪುರ, ಪುತ್ತಿಗೆ, ಶಿರೂರು, ಸೋದೆ, ಕಾಣಿಯೂರು, ಕೊನೆಗೆ ಪೇಜಾವರ ^{9 8}. ಒಂದು ಸರದಿಯ ಸಿದ್ಧತೆ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೊದಲೇ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ ⁸. ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿಯ ಮರುದಿನ ಊರಿನಲ್ಲಿ ವಿಟ್ಲ ಪಿಂಡಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ರಥಬೀದಿಯ ಸುತ್ತ ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಸೇರಿದ ಜನರ ಮೇಲೆ ಮೊಸರಿನ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಅದರದೇ ಪುಟ ಇದೆ.

ದೇವಸ್ಥಾನ, ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಮಸೀದಿಗಳು

ರಥಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಮಠಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯ ಎರಡು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ, ಅನಂತೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ¹⁰. ಅನಂತೇಶ್ವರ ಸುಮಾರು ಏಳನೇ ಅಥವಾ ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದ್ದು ¹⁰. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ಗುರು ಅಚ್ಯುತ ಪ್ರಜ್ಞರ ಬಳಿ ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ¹⁰. ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇದೆ. ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಚಂದ್ರನ ತಪಸ್ಸಿನ ಕಥೆ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ್ದು ¹.

ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಅಂಬಲಪಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇವೆ ¹¹. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ನೆಲವನ್ನು ಕಾಯಲು ಮೊದಲು ಬಂದವಳು ಮಹಾಕಾಳಿ, ಆಕೆಯಿಂದಲೇ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ಬಂತು ¹¹. ಅಂಬಲ ಪಾಡಿ ಎಂದರೆ ತಾಯಿ ದೇವತೆಯಾದ ಅಮ್ಮನ ಕಾಡು ¹¹. ಮೊದಲು ಆಕೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಈಗಲೂ ಪೂಜೆ ಇದೆ, ಆಮೇಲೆ ಬಂದ ಮರದ ಮೂರ್ತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ¹¹. ಊರಿನ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಕಡಿಯಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದೆ ¹². ಅದರ ಮೂರ್ತಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿದ್ದು, ದೇವಸ್ಥಾನ ಸುಮಾರು ಏಳನೇ ಶತಮಾನದ್ದು ¹².

ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ಆರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಕಲ್ಯಾಣಪುರದ ಮಿಲಾಗ್ರಿಸ್ ಚರ್ಚ್ 1680ರಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಯಿತು ^{13 14}. ಬಿದನೂರಿನ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಅದು ಹುಟ್ಟಿತು ¹⁴. ಚರ್ಚನ್ನು 1881ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಿದರು, ಮತ್ತು 2012ರಲ್ಲಿ ಅದು ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಆಯಿತು ¹⁴. ಇದು ಕರಾವಳಿಯ ಕೊಂಕಣಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ಚರ್ಚ್ ¹⁴. ಜಾಮಿಯಾ ಮಸೀದಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 450 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ ¹⁵. ಅದು 2012ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾಯಿತು. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭಾಂಗಣ ಇರುವ ಉಡುಪಿಯ ಮೊದಲ ಮಸೀದಿ ಇದು ¹⁵.

ಮಲ್ಪೆಯ ಕಡಲತೀರ

ಮಲ್ಪೆ ಉಡುಪಿಯ ಬಂದರು. ಎದುರಿನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹಳೆಯ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರು ¹⁶. ಇಂದು ಇದು ಕರಾವಳಿಯ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ¹⁶. ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸುಮಾರು 1960ರಲ್ಲಿ ಮಲ್ಪೆಗೆ ಬಂತು, 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪರ್ಸ್‌ಸೈನ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಲರ್ ದೋಣಿಗಳು ಬಂದವು ¹⁷. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದು ಆರಂಭದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ಸುಟ್ಟುಹೋದವು ¹⁷.

ಸ್ಥಳೀಯರು ತೋನ್ಸೆ ಪಾರ್ ಎನ್ನುವ ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ದ್ವೀಪ ಮಲ್ಪೆಯ ಎದುರು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಇದೆ ¹⁸. ಭಾರತೀಯ ಭೂಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ 1975ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಮಾರಕ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು ¹⁸. ಇಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳು ಆರು ಮೂಲೆಯ ಬಸಾಲ್ಟ್ ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳು, ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ಭಾರತದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡವು ¹⁸. ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮ 1498ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಇಳಿದು, ಶಿಲುಬೆ ನೆಟ್ಟು, ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ O Padrão de Santa Maria, ಅಂದರೆ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿಯ ಸ್ತಂಭ, ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು ¹⁸.

ಮಣಿಪಾಲ

ಉಡುಪಿಯ ಮೇಲಿನ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಣಿಪಾಲ ಇದೆ ¹⁹. ಊರಿನ ಮಧ್ಯದ ದುಂಡನೆಯ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಕೆರೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ತುಳುವಿನ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಪಳ್ಳ (ಕೆರೆ) ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು ^{19 20}. ಡಾ. ಟಿ.ಎಂ.ಎ. ಪೈ 1953ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಶುರು ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಮಣಿಪಾಲ ಉಡುಪಿಯ ಅಂಚಿನ ಒಂದು ಶಾಂತ ಊರಾಗಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರದ ಹಣ ಇಲ್ಲದೆ ನಡೆದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಅದು ²¹. ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯದು. ಅದು 1925ರಲ್ಲಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿಯಾಯಿತು ²². ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ಮಣಿಪಾಲದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು ²³. ಈಗ ಮಣಿಪಾಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಊರು. ಅದು ಮಣಿಪಾಲ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆದಿದೆ, ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ದೇಶಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ²¹. ಊರಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂಚಿನ ಎಂಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಸ್ವರ್ಣಾ ನದಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ²¹. ಹಸ್ತ ಶಿಲ್ಪ ಪರಂಪರಾ ಗ್ರಾಮ ಊರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಯಲು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದ ನೂರಾರು ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಮನೆಗಳು, ಗುಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ ^{21 24}.

ಜನ ಮತ್ತು ಊಟ

2011ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ, ಸುಮಾರು ಶೇ. 42 ⁴. ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಕನ್ನಡ ಕುಂದಗನ್ನಡ ಎಂಬ ಅಲ್ಲಿನದೇ ರೂಪ ⁴. ತುಳು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಶೇ. 32, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ⁴. ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಟ, ಬಿಲ್ಲವ, ಮೊಗವೀರ, ಶಿವಳ್ಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕೊಂಕಣಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇವೆ. ಮೊಗವೀರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮಲ್ಪೆಯ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ ²⁵. ಶಿವಳ್ಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮನೆತನಗಳಿಗೆ ಎಂಟು ಮಠಗಳ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯದ ಜೊತೆ ನಂಟು ಇದೆ ²⁶.

ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನವರಿಗೆ ಉಡುಪಿ ಗೊತ್ತಿರುವುದು ಅದರ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಊಟದಿಂದ. ಈ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋದವರು ಉಡುಪಿ ಹೋಟೆಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಗ್ಗದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆದರು. ಊರಿನ ಹೆಸರು ಅವುಗಳ ಜೊತೆ ಹರಡಿತು ^{27 28}. ಆರಂಭದ ಎರಡು ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮದ್ರಾಸಿನ ಮೌಂಟ್ ರಸ್ತೆಯ ಕೆ. ಕೃಷ್ಣ ರಾವ್ ಅವರ ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ವಿಲಾಸ, ಸುಮಾರು 1926ರಿಂದ. ಇನ್ನೊಂದು ಬಾಂಬೆಯ ಮಾಟುಂಗಾದ ರಾಮ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್, 1942ರಿಂದ ^{27 28}. ಒಂದು ತರಕಾರಿಗೂ ಊರಿನ ಹೆಸರಿದೆ. ಮಟ್ಟು ಗುಳ್ಳ ಕಟಪಾಡಿ ಬಳಿಯ ಮಟ್ಟು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹಸಿರು ಬದನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ ಇದೆ, ಅಂದರೆ ಹೆಸರನ್ನು ಆ ಊರಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಾನೂನು ಗುರುತು ²⁹.

ನೋಡಬೇಕಾದದ್ದು

ಕೃಷ್ಣ ಮಠ ಮತ್ತು ರಥಬೀದಿ, ಅದರ ಪಕ್ಕದ ಚಂದ್ರಮೌಳೀಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ^{1 30}. ಮಲ್ಪೆ ಕಡಲತೀರ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಸೇಂಟ್ ಮೇರೀಸ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ದೋಣಿ ಪ್ರಯಾಣ ³¹. ಮಣಿಪಾಲದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ²¹.

ಊರಿನಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳು ಇವೆ. ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ ³². ಕುಂಭಾಶಿಯ ಆನೆಗುಡ್ಡೆ ವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ ³³. ಕುಂಜಾರುಗಿರಿ ದುರ್ಗಾ ದೇವಸ್ಥಾನ ಒಂದು ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ, ಸುಮಾರು ಹದಿಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ ³⁴. ಮೂಲ್ಕಿಯ ಬಪ್ಪನಾಡು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಪ್ಪ ಬ್ಯಾರಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು ^{35 36}. ಕಾಪು ದೀಪಸ್ತಂಭ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಹದಿನೇಳು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ, ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇದೆ ³⁷. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅದನ್ನು 1901ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದರು, ಅದರ ಎತ್ತರ 27 ಮೀಟರ್ ^{38 39}. ಕಾಪು ಮೂರು ಮಾರಿಯಮ್ಮ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ, ಮಾರಿಗುಡಿಗಳಿಗೆ, ಹೆಸರುವಾಸಿ ⁴⁰. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹಳೆ ಮಾರಿಗುಡಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಾರಿಗುಡಿ ⁴¹. ಮೂರನೆಯದು ಉಳಿಯಾರಗೋಳಿಯ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ ⁴⁰. ಬಾರಕೂರು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಹದಿನೇಳು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅದು ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಳುಪರ ಹಳೆಯ ರಾಜಧಾನಿ ಆಗಿತ್ತು, ಈಗ ಅಲ್ಲಿ ಪಾಳು ಬಿದ್ದ ಕೋಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಇವೆ ^{42 43}. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನ ಕಾಲರೇಖೆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ.

ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಪದಗಳು

• ಪರ್ಯಾಯ — ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆಯ ಹಸ್ತಾಂತರ
• ಅಷ್ಟ ಮಠ — ಉಡುಪಿಯ ಎಂಟು ಮಠಗಳು
• ಉಡುಪಿ ಹೋಟೆಲ್ — ಊರಿನಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋದವರು ತೆರೆದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಹೋಟೆಲ್
• ಕುದ್ರು — ನದಿಯೊಳಗಿನ ದ್ವೀಪ

ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಟಗಳು

• ಕುಡ್ಲ (ಮಂಗಳೂರು): ಎರಡು ನದಿಗಳ ಕೂಡುವ ಜಾಗ

ಮೂಲಗಳು

WhatsApp ನಲ್ಲಿ ಹಂಚಿ ಇಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿ

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೂಲ ಪುಟದಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ ಪುಟ.

ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಂಡಿದೆಯೇ, ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆಯೇ? ಈ ಪುಟದ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಬರೆಯಿರಿ.

Last reviewed by tulunadu.org on 3 October 2026.